replika telefonlar ve modern islam69
bugün yine bitti ve ben halen yazıyorum replika telefonlar diyorki Dayandıldan İslam yorumunun kırılganlığından dolayı Afgâni ve Abduh'a göre “hangi Balı" sorusunun cevabı, “özgürlüklerini tehdit eden Batı" idi. Bu muhakemenin gündeme getirdiği kritik üçüncü soru ise “nasıl Batı?”, yani "Batı’nm nasıl mütehakkim bir güç haline geldiği" idi. Osmanlı aydınlarına göre Batı medeniyeti, sayesinde bir sosyaldüzenleme başarısını simgeliyordu. Hâlbuki onların gözünde Batı, bilim ve teknolojide tecessüm edensayesinde fiziksel ve sosyal dünyayıdenetim altına almayı başaran maddî bir medeniyetti. Batı medeniyetini, Osmanlı düşünürleri adalet değerince anlamlandırılan, meşrulaştırılan ideal İslâmî düzenin madden geliştirildiği halde manen yozlaştırılmış bir kopyası olarak algılarken, Mısır düşünürleri aklileştirmeyle ezici bir güç kazanarak özgürlüklerini tehdit eder hale gelen insanlık tarihinde emsalsiz bir maddî medeniyet olarak gördüler. Batı medeniyetinin bilimsel-teknolojik ve endüstriyel gelişmenin ürünü maddî gücünü, meşruiyete dayalı adil yönetimin eseri olarak gören Osmanlı aydınlarına karşılık Mısır düşünürleri, Avrupa’nın sosyal düzen başarısını, aidiyete dayalı maddî uygarlığın türevi olarak görüyordu. replika telefonlar Tahtâvî ve sonraki düşünürlerin Avrupa medeniyetinin modeli olarak aldıkları Fransa’nın tarihî gelişim seyri bu kavramlaştırmaya uyuyordu.Mısır düşünürleri tarafından aidiyete dayalı maddî Avrupalı medeniyetin modeli olarak alınan ülke Fransa idi. Zira Napoleon, işgale geldiği Mısır’a Fransa örneğinde bilimsel-teknolojik gücünün zirvesine çıkmış Batı medeniyetinin yüzünü göstermiş ve ilk seyyah Tahtâvî de izlenimleriyle ülkesine Baü medeniyetinin modeli olarak Fransa’yı göstermişti (Nevvman 2004: 87, 179). Nasıl Namık Kemal gibi Osmanlı aydınları için Avrupa, İngiltere ve İngiltere de Londra demekse, Tahtâvî için de Avrupa, Fransa ve Fransa da Paris demekti; hatta Paris’i kadim medeniyetin merkezî olarak Atina ile mukayesesi ilginçti.ıSzö’da henüz 25 yaşında, Ezher mezunu genç bir âlim olarak Fransa’ya giden Tahtâvî’nin işi, ancak gözlediği Avrupa medeniyetine ilişkin izlenimlerini aktarmaktı. Onun okuduğu ve seyahatnamesinde atıf yaptığı Aydınlanma filozoflarının düşüncelerinden etkilendiğine dair bulguya rastlanmadığı gibi Fransa’da iken bizzat Guizot ve Comte veya eserleriyle tanıştığına dair bir bilgi yoktur. Tahtâvî, Comte, 1830’da ünlü eserini yayınlamaya başladıktan bir yıl sonra 1831 baharının sonlarında Mısır’a dö-
324 BEDRİ GENCERnüş yapmıştı. Dolayısıyla o zaman hern onun, hem de İslam clünyasij^, durumu itibariyle seyahat anlatısından İslam dünyasının modernleşip’^' sine yol gösterecek bir açıklama çıkarılmasını beklemek boşunayd, Onun Batı medeniyetinin erken Arap tasavvuru hakkında ancak ipuçlap verebilecek izlenimlerinin önemi, öncülüğünden geliyordu.
Genel olarak bakıldığında Tahtâvî’nin izlenimlerinin dikkat çeken özelliği, geleneksel-İslamî tarzda yetişmiş genç bir âlimin, oldukça ya. bancı bir dünyayla karşılaşmasının doğurduğu hayrettir. O, sosyolojik açıdan ele aldığı kavramının nüanslarını tahaddur, temeddün
ve temassur gibi farklı kelimelerle anlatır (Newman 2004: 102). Ancak Parislileri gözleminden modern ilerleme kavramını çıkarır; Fransızların karakterinin en garip yönlerinden biri, herkesin atalarından daha ileriye gitme arzusudur; her bir zanaat ustası daha önce bilinmeyen bir şey İQt etmek veya zaten icat edilmiş olan bir şeyi tamamlamak ister (Hourani 1993; 77).
Tahtâvî, insanlığa kılavuz olarak ilerleme ve medeniyetin zamanla dinin yerini alacağı yolundaki Fransızların kanaatlerini kınar. Bununla birlikte o. derin bir takdir göstermekten geri durmadığı Avrupalı bilim, teknik ve kültürün İslam dünyasında da geliştirilmesini savunur. Paris’te bilim, teknik, ekonomi ve kültür alanlarında görülen gelişme, Tahtâû için hayranlık vericidir. Ona göre, Paris şehrinde bilimler, sanatlar ve zanaatların mevcut durumuna bakan birinin gözüne çarpan, insan bilgisinin bu şehirde zirveye çıkmış olduğudur. Hatta kadim (Yunan) filozoflarını bile geçen Paris bilginlerinin eline su dökebilecek bir Avrupa bilgini yoktur. Bilginlerin, sonuçlan deneylerle kanıtlanmış bütün bu bilimlere ilişkin bilgisi iyice oturmuştur. Paris’te ekonomik ve ticari hayatın altyapısını oluşturan ulaşım ve iletişim teknolojisi alanındaki gelişmeler de çarpıcıdır (Nevvman 2004: 179, 242—252).
Ancak geleneksel, siyasetin belirleyiciliği anlayışıyla yetişmiş bir Müslüman âlim olarak Tahtâvî, Fransız politik düzenini, kısmen mensup olduğu geleneksel düşünce tarzına göre aklileştirerek tasvir eder. Örneğin o Fransa’da gözlediği “hürriyet” olgusunu İslam siyasî düşüncesinin iki temel taşı olan “adalet ve insaf’ terimleriyle anlatır (Newman 2004: 89, 194, 206). Onun Fransa’da gözlediği, İslâmî terminolojide medeniyyvt-olarak nitelendirilen insanın ancak toplumun bir üyesi olarak kendini gerçekleştirebileceği i'-i " n adalet ilkesine dayanacağı ve bükü-
İSLAM'DA MODERNLEŞME l«- 325
metin amacının yönetilenlerin refahını sağlamak olduğu gibi Aydınlanma ilkeleri, kendi geleneğine de yabancı değildi. Rousseau’nun "yasayıcı" fikri de Müslüman filozoflar tarafından ele alman Peygamberin işlevine benzemektedir (Hourani 1993; 70).
O, Fransız adalet sistemini takdir etmekle birlikte ülkesinin otokratik siyasî geleneğini göz önüne alarak Batı-tarzı parlamenter bir demokrasiyi savunmuyordu. Bu manada ülkesi için sadece Fransız vergi sistemini istiyordu (Nev/man 2004: 207). replika telefonlar Bununla birlikte seyahatnamesinde, sosyal hayatın bir ilkesi olarak değişim ve değiminin gerekli faili olarak hükümet, halkın hükümet sürecine aktif olarak katılması ve bu amaçla eğitilmesi, yasaların durumlara göre değişmesi gerektiği ve bir zaman ve mekânda iyi olan yasaların diğerlerinde iyi olmayabileceği gibi yeni fikirler de vardı (Hourani 1993: 70, 77).
Daha sonra Abduh başta olmak üzere Mısır aydınlarının akliyete dayalı maddî bir medeniyet olarak Avrupa tasavvurları, Tahtâvî ve Afgânî tarafından etkilenmişti. Afgânî'nin medeniyet tasavvuru, Fransız tarihçi François Guizot (1787-1874)'dan mülhemdi. Guizofnun 1828’de yayınlanan eseri, Afgânî’nin teşvikiyle bir müridi tarafından Arapçaya çevrilerek 1877’de İskenderiye’de yayınlandı. Kitabı evinde Ezherli öğrencilere okutan Afgânî, aynı zamanda Abduh’u Ehrâm'da (1877) hakkında bir yazı yazarak tanıtması için teşvik etmişti (Wendell 1972; 190-3). Guizofnun tarihî bir perspektiften Avrupa’da dinin medeniyete dönüştürülmesi sürecini analizi, Afgânî gibi Müslümanlar kadar Ruslar dâhil bütün Doğulu aydınları etkilemişti (Evtuhov 2002). Avrupa’nın bugün gücünün zirvesine çıkması, onun dönüşüm tarzının evrensel geçerliğini gösteriyordu, Afgânî’ye göre. Avrupa’nın gelişme seyri, tüm halkların daha yüksek bir medeniyet seviyesine çılcmada izleyeceği zorunlu örüntüyü oluşturmaktadır (Keddie 1983:183).replika telefonlar sundu..
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder