bayan çantası modelleri ve tarih bilgisi54 evet arkadaslar sizin icin en güzel yazıları bayan çantası modelleri yazıyor ve bayan çantası modelleri diyorki Blunt (2002) da bu Batılı evrim uyarınca hilâfetin Türklerden Araplara geçmesini savunur. Batı’da maddî medeniyet atüımı, dinde reform ile Papalığın cismânî otoritesinin kırılmasına bağb olarak gerçekleşmişti. İslâm dünyasının atılımı da İslâm’da benzer bir reformla hilâfetin Araplara aktanlarak münhasıran ruhani bir otoriteye dönüştürülmesine bağlıydı, Blunt ve Abduh’un gözünde. Abduh, hayatının sonuna kadar Osmanlı hilâfetine açılma ıtiraı etmemiş ise de ruhanî bir hilâfet görüşüyle bu teze dolaylı destek vermiştir. Abduh (1980: III/233-4, 287-9, Safran 1981; 71), bu görüşlerini apolojetik bir söylemle 19(X) yılında Hanotaua’va ııe 1902 yılında harah Antun a karşı polemiklerinde dile getirmiştir.Hıristiyanlığın doğduğu Roma’da emperval güçle karşılaşması otorite kavramının çatallaşmasına yol açtı. İnsanın ruh ve beden olarak iki boyuttan tasavvurunun siyasî alana izdüşümü “ruhani cismânî otorite" ayırımı, I Iz. İsa’ya atfedilen ünlü “Sczar’ın hakioru Sezara. Tanrının hakkını Tanrıya ver” sözüyle "iki kılıç* olsnk
lat, Hallaq 199S). Bu bağlamda Sultan Abdulhamıd'ın şcyhulıdâmın hal’ vutyla tahttan ındırılmeaı de Ovmanh tarihinde pek g«>rulmeycn bir omtka
formole edilmiş (Sabine 1959: 194-96); bu dualızm, Paul tarafından pekiştirilmişti. Hıristiyanlı^n Batılı dunyagoruşunc armadanı bu dualıstik viaryon, daha sonraki asırlarda “tcokrasi/sekülcnzm" veya “Kılısc/Oevlct” mücadelesinin de tohumlanın attı. Roma İm-paratoru’nun sekuler hâkimiyetini meşrulaştıran bu formül. Roma’ nın snkılışından sonra ortaçağlarda doğan Kilisc’nin yükselişiyle Papa ve monarklann teokratik siyasetlerine yaradı. Aquinas, İlâhî otontenın halk aracıhğıyla kullanılmasını öngören, orijinal anlamda laik-demokratik bir otorite formülüyle bu dikotomiyi aşmaya çalıştı. Ancak Kilise ve Devlet’in birbirlerine karşı konumlanması, bu formülün işlemesini imkânsız kıldı; teokrasi ile sekulerizm veya Kilise ile Devlct’in mücadelesi ve çevrimsel üstünlükleri Batı’da bir kısır dong;ü halinde devam etti.
Abduh, İslâm’da ruhanî/dinî ve cismânî/dünyevî otorite ayrımını, “dinî ve medenî sulta {religious and cı\>iJ authontyY olarak ifade eder (Kerr 1966: 149—52). Ona göre İslâm’da halife ve sultanın otoritesini, Batı’da Papamn taşıdığı dinî-teokratik otoriteyle karıştırmak yanlıştır. Hıristiyanlık’taki teokrasi, buyurma hakkının doğrudan Tanrıdan geldiği ve dolayısıyla Papanın masumiyeti doktrinine dayamr. Böylccc İlâhî otoritenin vekili olarak kralları atama ve azletme yetkisi kazanan Papaya itaat, biat veya siyasetin değil, iman veya dinin gereği olur, Abduh’a göre. Hâlbuki Islâm’da halife, Papa gibi masum değildir. İlahî hâkimiyetin dünyevî merciini temsil eden ümmet veya vekilleri, biat ile 1 lalifeyi otoriter kılar. Ümmet, ona Allah adına siyasî yetki verdiği gibi gerektiğinde, başarısızlığa durumunda bu yetkiyi geri alma hakkını da haizdir. Abduh, bu “medenî sulta” formülüyle Namık Kemal ve Ali Suavi gibi İslâmî siyasetten teokrasiyi nefyederken sekulerizm ucuna kayar. İslâm’da tmam^ halife veya Osmanlı’daki gibi gaxt denen tek liderin bünyesinde toplanan Batı’daki düalistik ruhanî ve cismânî otoriteyi halife veya sultan olarak iki lider arasında ayırarak sekuler “çift kılıç" doktrinine kayar.
Abduh (1980: II1/233), Hanotaux’ya cevabında, İslâm şeriatı-otn “halife veya sultan” adı verilen en ust yöneticiye haklar verdiğini belirtir. Bu yuvarlak ifadenin ardından mhanî-dinî işlevleri hali-fieye,
mak dışında bir otoritesi yoktur ki bu, Allah’ın Muslümanlann ^ alt bir ferdine verdimi otoritedir. O, burada anlam olarak dilegçtj,^ diği halde emr-i bi'l-marufy nehy-i 'aml-munker (marufu cmrctnieij munkerden sakındırmak) deyimini kullanmaktan bilinçli olaı^ kaçınır. Zira bunun İslâm’da özgül bir anlamı vardır.
İslâm’da halifenin, ikâmetul-hudiuhı (cezaların ifası) (Cüvçy^ 2003: 103) kapsayan en geniş anlamda emr-i bi'l-maruf, nehy^ 'aml-munker olarak tanımlanan özgül işlevini, Abduh’un bu de yoıvarlak bir moral önderlik işlevine indirgediği dikkati çeker Ona göre bütün Müslumanlar, dini uygulamada birbirlerini denet^ lemekle )aıkümlüdurler. Abduh (1980. lll/234)’a göre Fransa hu. kümeti, Doğu’daki Katoliklerin, İngiliz kraliçesi Protcstanlann hamiliği iddiasında bulunur, Rus Çan, hem Kral, hem de Kilisc’nu Başı olarak tanınırken, neden Sultan 11. Abdülhamid’in kcndisınj “Müslumanlann Halifesi" veya “Müminlerin Erniri" olarak tanımlaması yadırganıyor? İlginçtir ki unlu oryantalist Louis Massıgnoo (1922), Osmanh halifesinin İslâm dünyasındaki ruhani otoriten fikrine day'alı Panislamizmin Ermeni Mouradgea d’Ohsson (1788) ve Rum Sava Paşa (1898) gibi Doğulu Hıristiv'anlar tarafından ge* liştirildiği gözlemini yapıyordu.
Abduh da aynı şekilde halifeyi, siyasî işlevden yoksun olarak Müslümanlann birliğini temsil eden manevî bir otorite olarak m-nar. Nitekim Ammâra (1988: 110) da onun vardığı noktanın, hilâfetin manevî-sembolik bir makam olarak müdafaası olduğunu belirtir ki bu, W. S. Blunt’un tezinin ifadesinden başka bir şey değildir. Blunt’a göre halife, baş müçtehit, ruhanî lider sıfatıyla dini konularda rehberlik ederken siyasî hayatın yâırütülmcsini ümmete bırakacaktı. Böylcce Abduh, Blunr’un doğnıdan etkisiyle Batı tarihinde olduğu gibi bir uçtan bir uca, teokrasiden kaçarken seküle-rizme düşer. Hâlbuki Namık Kemarin savunduğu gibi anadamır İslâmî doktrine göre siyasî otoritenin halkın biatinden geldiği iUtt-ii, ne teokratik, ne seküler, fakat orijinal anlamıyla laikti. Abduh un göremediği, ikiz iktidar aygıtları olarak ne Kilise, ne de Devle tin görüldüğü İslâmîyi de içeren geleneksel dünyada bu Bttüı di-kotominin de varlık sebebinin olmadığı idi.
îkincui Ahduh, otoritenin yasallı^ fikriyle sckûlcrizmc kayar. Dinî otoriteyi ferdî inançlara tahakküm olarak tanımlayan Abduh (1980; 111/275—89), İslâm’ın bu hakkı halifeye oldu^ görevdiler sayılan müftü, kadı veya şeyhülislâma da vermediğini belirtir. Bunların sahip olduğu yetki dinî olmaktan ziyade kânunlarca belirlenen resmî nüfuzdan ibarettir. Abduh, böylece Cevdet’in görüşüne yaklaşır. Din âlimlerine düşen, dinî hükümleri tebliğ etmek, yöneticilere düşen ise ancak kânunlan uygulamaktır, İtaat, şahıslann iradesine değil, onların makamını belirleyen Allah’a ve vüce kânunlarınadır. O, böylcce, VVeber’ın “yasal/ussal otorite" tipini hatırlatan bir şekilde itaatin kânunlara olduğu, meşrûiyetin kânunlardan geldiği mefhumunu savunur. Abduh (1980; 1/734), bu fikri çok daha çarpıcı bir şekilde, Reşîd Rıza’nın el-Menâr\n ilk sayısında yayınlanacak başyazısında derginin amaçlan arasında imamet hakkını zikretmesine itiraz ederken dile getirir; “Muhakkak bugün Müslümanlar için Kur’ân’dan başka imam yoktur. Şu anda imamet hakkında söz, zararından korkulan ve faydası umulmayan bir fitne vesilesidir."• **
VVeber’in “yasal/ussal otorite” tipi. Batı tarihindeki uzun sekü-Icıicşme sürecirün ürünüydü. Abduh, 1905’te ölümünden üç yıl önce 1902 yılında Farah Antun’a karşı polemiğinde dile getirdiği görülen bu kavrama muhtemelen okuduğu başka Avrupalı kaynaklar vasıtasıyla ulaşmıştı. Zira daha önce, aşağıda göreceğimiz 1881 yılında yazdığı “Şûra ve Isribdad Hakkında" başlıklı yazısında görüldüğü gibi tersi bir görüş savunuyordu. VVeber’in foımel aidiyetin önemli parçası olarak gördüğü yasal/ussal otorite fikri, tüzel kişilik kavramı gibi, mekanistik evren tasavvuruna bağlı gayr-i şahsî siyasetin ürünüydü. Aslında objektif kânunların otoritesi, bizzat otorite kavramının semantiğine aykırı nominal bir mercie itaat anlamına geliyordu. Zira semantik olarak otorite, bileştiği hak kavramı gibi, sözleşmeye bağlı olarak ancak Tanrı ve insan gibi şahıslara ait olabilirdi. Nitekim Kur’ân “Ey iman edenler! Allah’a itaat edin, Rasû-hınc itaat edin ve sizden olan emir sahiplerine de” (Nisâ/59) derken, diğer taraftan “Kur’ân ile hükmetmeyi" emretmektedir.bayan çantası modelleri sundu.

Hiç yorum yok:
Yorum Gönder